როგორ ავარჩიოთ ავტომატური ამომრთველი?
📅 15.09.2026
როგორ ავარჩიოთ ავტომატური ამომრთველი?
ავტომატური ამომრთველი ელექტროინსტალაციის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დამცავი მოწყობილობაა. მისი სწორად შერჩევა აუცილებელია, რათა ელექტროგაყვანილობა დაცული იყოს გადატვირთვისა და მოკლე ჩართვისგან.
ავტომატის არჩევისას მხოლოდ ამპერაჟის ნახვა საკმარისი არ არის. საჭიროა გავითვალისწინოთ კაბელის კვეთი, დატვირთვის ტიპი, ფაზების რაოდენობა, ნომინალური დენი და გათიშვის უნარი.
1. განსაზღვრეთ ნომინალური დენი
ავტომატური ამომრთველის ერთ-ერთი მთავარი პარამეტრია ნომინალური დენი (A). მაგალითად, შეიძლება შეგხვდეთ B10, C10, B16, C16, C20, C25 და სხვა მოდელები.
რიცხვი მიუთითებს ავტომატის ნომინალურ დენზე. მაგალითად:
- 10A — 10 ამპერი
- 16A — 16 ამპერი
- 20A — 20 ამპერი
- 25A — 25 ამპერი
- 32A — 32 ამპერი
მნიშვნელოვანია: ავტომატის ამპერაჟი მხოლოდ დატვირთვის მიხედვით არ უნდა შეირჩეს. ის უნდა შეესაბამებოდეს კაბელის დასაშვებ დატვირთვასაც.
2. რას ნიშნავს B, C და D?
ასო B, C ან D მიუთითებს ავტომატის გათიშვის მახასიათებელზე. ეს განსაზღვრავს, რამდენად სწრაფად რეაგირებს ავტომატი მოკლე ჩართვისას და დენის მკვეთრი ზრდის დროს. ABB-ის ტექნიკურ ინფორმაციაში B, C და D მახასიათებლები გამოიყენება კაბელების ზეძლიერი დენისგან დაცვისთვის.
| ტიპი | ძირითადი გამოყენება |
|---|---|
| B | ჩვეულებრივი დატვირთვები, განსაკუთრებით განათებისა და საყოფაცხოვრებო წრეებისთვის |
| C | საყოფაცხოვრებო და კომერციული წრეები, სადაც შესაძლებელია შედარებით მაღალი საწყისი დენი |
| D | მაღალი საწყისი დენის მქონე მოწყობილობები, მაგალითად გარკვეული ძრავები და ინდუქციური დატვირთვები |
B, C და D ტიპის არჩევანი ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ერთი ტიპი ყოველთვის უკეთესია მეორეზე. სწორი არჩევანი დამოკიდებულია კონკრეტულ ელექტრულ წრეზე და დატვირთვის მახასიათებლებზე.
3. გაითვალისწინეთ კაბელის კვეთი
ავტომატის ერთ-ერთი მთავარი დანიშნულებაა კაბელის დაცვა გადახურებისგან. ამიტომ არასწორია პრინციპი — „რაც უფრო დიდი ამპერაჟია, მით უკეთესია“.
თუ ავტომატი კაბელის შესაძლებლობებთან შეუსაბამოდ დიდია, გადატვირთვის შემთხვევაში ავტომატმა შეიძლება საჭირო დროს არ გათიშოს წრე.
ყურადღება: კაბელის დასაშვები დენი დამოკიდებულია არა მხოლოდ კვეთზე, არამედ დაგების მეთოდზე, გარემოს ტემპერატურაზე, კაბელის ტიპზე და სხვა პირობებზეც.
4. რამდენპოლუსიანი ავტომატი გვჭირდება?
ავტომატები გვხვდება სხვადასხვა რაოდენობის პოლუსით:
- 1P — ერთპოლუსიანი
- 1P+N — ფაზისა და ნულის კომუტაციით
- 2P — ორპოლუსიანი
- 3P — სამპოლუსიანი
- 4P — ოთხპოლუსიანი
შერჩევა დამოკიდებულია ელექტრული ქსელის ტიპზე და კონკრეტულ წრეზე. ABB-ის ავტომატური ამომრთველების სხვადასხვა სერიაში ხელმისაწვდომია 1P, 2P, 3P და 4P კონფიგურაციები.
5. ყურადღება მიაქციეთ გათიშვის უნარს — kA
ავტომატზე შეიძლება ეწეროს 4.5kA, 6kA, 10kA და სხვა მნიშვნელობები. ეს არის ავტომატის მოკლე ჩართვის დენის გათიშვის უნართან დაკავშირებული მაჩვენებელი.
მაგალითად, ABB-ის S200 სერიის კონკრეტულ მოდელებს აქვთ 6kA ნომინალური მოკლე ჩართვის გათიშვის უნარი, ხოლო სხვა მოდელებში ეს მნიშვნელობა შეიძლება განსხვავდებოდეს.
ამიტომ ავტომატის არჩევისას მხოლოდ 10A, 16A ან 25A არ უნდა იყოს მთავარი კრიტერიუმი — საჭიროა შესაბამისი kA მაჩვენებლის გათვალისწინებაც.
6. შეარჩიეთ ავტომატი დატვირთვის ტიპის მიხედვით
სხვადასხვა მოწყობილობას განსხვავებული ელექტრული დატვირთვა აქვს. მაგალითად, განათების წრე, საყოფაცხოვრებო როზეტები, კონდიციონერი, ტუმბო ან ელექტროძრავა შეიძლება განსხვავებულად იქცეოდეს ჩართვის მომენტში.
ზოგიერთ ძრავასა და ინდუქციურ მოწყობილობას ჩართვისას შეიძლება ჰქონდეს მაღალი საწყისი დენი, რის გამოც შესაბამისი გამორთვის მახასიათებლის შერჩევა მნიშვნელოვანია.
7. მარტივი მაგალითი
ვთქვათ, გვაქვს ჩვეულებრივი საყოფაცხოვრებო ელექტრული წრე. შერჩევისას უნდა განვსაზღვროთ:
- რა დატვირთვა იქნება მიერთებული;
- რა სიმძლავრე აქვს მოწყობილობებს;
- რა კვეთის კაბელი არის გამოყენებული;
- საჭიროა თუ არა B, C ან სხვა მახასიათებელი;
- რამდენი პოლუსია საჭირო;
- რა მოკლე ჩართვის გათიშვის უნარი არის საჭირო.
ამის შემდეგ ხდება შესაბამისი ავტომატური ამომრთველის შერჩევა.
დასკვნა
სწორად შერჩეული ავტომატური ამომრთველი იცავს ელექტროგაყვანილობას გადატვირთვისა და მოკლე ჩართვისგან. არჩევისას ყურადღება უნდა მიექცეს არა მხოლოდ ამპერაჟს, არამედ კაბელის კვეთს, B/C/D მახასიათებელს, პოლუსების რაოდენობას, დატვირთვის ტიპსა და kA მაჩვენებელს.
გახსოვდეთ: ავტომატის შერჩევა უსაფრთხოების საკითხია. კონკრეტული ელექტრული ქსელისთვის საბოლოო არჩევანი უნდა გაკეთდეს შესაბამისი ტექნიკური მონაცემებისა და მოქმედი ელექტროინსტალაციის მოთხოვნების გათვალისწინებით.
